چىرايلىق گۈلسارە
作者：شەبنەم | 阅读：817 次
📑 章节目录
第2章：2-قىسىم
ئىليار بىلەن گۈلسارە بىردەمدىلا ئىككى خالتا ئوتنى ئېلىپ . خالتىنى لىققىدە توشقۇزغان ئىدى .
- ئىليار ئاكا ، ئەمدى قايتىپ كېتەيلى ، مەن بەك قورقۇپ كېتىۋاتىمەن .
- ۋاي ۋۇي ، مەن بار يەردە نېمىدىن قورقىسەن دەيمەن يۈرە قايتساق قايتتۇق . ئىليار كاسكى خالتىنى ئۆشنىسىگە ئارتقىنىچە قوناقلىقتىن سىرتقا قاراپ ماڭدى .
ئۇ قوناقلىنىڭ قىرىغا چىقىپ .
- قارا گۈلسارە ، بۇ ئىككى خالتا ئوتنى سەن ئۆيگە كۆتۈرۈپ ئېلىپ كېتەلمەيسەن ، شۇڭا مەن ساڭا ئاپىرىشىپ بېرەي .
- بولمايدۇ . خەق كۆرۈپ قالسا سۆز چۆچەك قىلىشىدۇ!
- مەن ساڭا ئىككىمىز بىللە كېتەيلى دەۋاتمايمەن ئوتنى ئاپىرىپ بېرەي دەۋاتىمەن . مەن ئوتنى ئېلىپ بىرىپ ئىشىكىڭنىڭ ئالدىغا قويۇپ قويىمەن .
- ناۋادا ئانام كېلىپ قالسا . ...
- خاتىرجەم بول! ، ئۇ سېنىڭ دەللال ئاناڭ ھېلىقى ئەركە نايناق مىكىجىننى ئېلىپ بازارغا كەتتى . مەن ئۇلارنىڭ بازار تەرەپكە كەتكەنلىكىنى ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆردۈم . ھازىر قايتىپ كېلىشى مۇمكىن ئەمەس . سەن مۇشۇ يەردە بىردەم ئېلىۋېلىپ ئاندىن ئۆيۈڭگە بارساڭمۇ ئۈلگۈرىسەن .
- شۇنداق ، قىلساق بولامۇ؟
- بولمايدىغان نەرى با بۇ مېنىڭ ساڭا قىلغان ياردىمىم بولۇپ قاسۇن.
- ماقۇل ئەمىسە . رەھمەت ساڭا ئىليار ئاكا .
ـ گۈلسارە ماڭا رەھمەت ئېيىتمىساڭمۇ بولىدۇ، ئىككىمز دوس تۇرساق...
ئىليار كاسكى شۇنداق دەپ . ئوتنى ئۆشنىسىگە ئارتتى دە گۈلسارەنىڭ ئۆيى تەرەپكە قاراپ يۈرۈپ كەتتى .
رابىخان بولسا ئوغرىلىقچە ئىليار كاسكىنىڭ گۈلسارەگە دېگەن گېپىنى ئەينەن ئاڭلاپ تۇرغان ئىدى .
گۈلسارە قىر تۆپىدە بىر ئاز ئولتۇرغاندىن كېيىن . كۈننىڭ خېلى بىر يەرگە بېرىپ قالغانلىقىنى ھېس قىلدى بولغاي ئورنىدىن تۇرۇپ ئۆي تەرەپكە ماڭدى .
گۈلسارە ئۆيگە يېقىن تۆت دوقمۇشقا كەلگەندە . ئۇنىڭ ئالدىغا قاسىم بۈرگە ئۇچرىدى . قاسىم بۈرگە مەھەللىدىكى بايلارنىڭ بىرى بولۇپ . ئۇنىڭ بۈرگىگە ئوخشاش ھەممە يەردە چېپىپ يۈرگىنىدىنمۇ ئەيتاۋۇر مەھەللە كويدىكىلەر ئۇنى قاسىم بۈرگە دەپ ئاتىشاتتى، ئۇنىڭغا بۇ لەقەم سىڭىپ قالغاچقىمۇ ئۇنىڭ بۇ لەقەمنى ئاڭلىغاندا ئاچچىقى كەلمەيتتى .
قاسىم تۆت كوچا ئېغىزىدا ماشىنىسىنى توختىتىپ قويۇپ . مەھەللىدىكى دۇكاندىن چىقىۋاتقان بولۇپ، ئەمدى ماشىنىغا چىقاي دەپ ئۆزىدىن سەل يىراقتا كېلىۋاتقان گۈلسارەگە كۆزى چۈشتى .
- ھەي ، مۇشۇ كاساپەتنىزە مەھەللىنىڭ بىردىنبىر گۈلى دېسەك ھەرگىزمۇ ئارتۇق كەتمەيدۇ . قاسىم بۈرگە شۇ سۆزلەرنى ئۆزـ ئۆزىگە دەۋېتىپ كۆزلىرىدىن ، شەھۋەت ئۇچقۇنى چاقناپ ئۆتتى .
ئۇ كۆز ئالدىدىن ئۆتۈپ كېتىۋاتقان گۈلسارەگە قاراپ تاماكىسىنى قاتتىق بىرنى شورىۋېتىپ يەرگە تاشلىدى دە ، ئۇنى كۈچەپ دەسسەپ ئېزىۋەتكەندىن كېيىن ماشىنىسىغا چىقتى.
ماشىنىدا ئۇنىڭ يېقىن دوستى ئەركىن ئولتۇراتتى . ئۇ قاسىم بۈركۈنىڭ بۇ تۇرقىنى كۆرۈپ سورىدى .
ـ ۋوي ئاداش . ساڭا بىرە ئىش بوممىغاندۇ؟
ـ خىڭ ... ياقەي . مەھەللىمىزنىڭ تۇمۇچۇقىنى كۆرۈپ كەيپىياتىم سەل بۇزۇلۇپ قالدى شۇ .
ـ ئاۋۇ قىزنى دەمسەن .
ـ شۇنداق!
ـ چىرايىغۇ خېلى بولىدىكەن . بىراق شەھەرنىڭ گۈزەللىرىگە يەتمەيدىكەن جۇمۇ . ياسىنىشلىرى مەتولا...
ـ چىك ... ئا سەن نېمىنى بىلەتتىڭ! نۇقسان تېپىلمايدىغان قىز ئۇ، كاساپەتنىڭ مىنىڭ قۇلۇمغا چۈشمەي تۇرۇپ ئەرگە تىگىپ كىتىشىدىن بەك ئەنسىرەيمەن ...
ـ ئەمىسە خۇتۇنلۇققا ئاساڭلا بوممىدىمۇ، ھا، ھا، ھا.
ـ ئۇچۇ خوتۇن بولۇشقا يارىمايدۇ ؟ ئائىلىسى نامرات . ئاتا ئانىسىنىڭمۇ تايىنى يوق! مەن ئېلىشنى خالىغان تەقدىردىمۇ ئۆيدىكىلەرنىڭ قوشۇلۇشى مۇمكىن ئەمەس . ئۇنىڭ ئۈستىگە . شەھەرگە ئاپىرىپ ئۇنى خوتۇن قىلىمەن دەپ ئولتۇرسام ، مېنىڭ يۈزۈمگىمۇ سەت ئەمەسمۇ .
ـ ئۇ دېگىنىڭمۇ توغرا .
ـ ئامال قىلىپ ئۇ ئەرگە تېگىشتىن بۇرۇن . ئۆزۈمنىڭ قىلۋالسام ياخشى بولاتتى. قاسىم بۈرگە شۇلارنى دەپ بىر نېمىلەرنى خىيال قىلىدى.
ـ ھە، ھە ، بولدى ئاداش ، ھازىر بۇلانى قوي! بىز ماڭايلى ھازىر مۇھىم ئىشىمىز بار ، بۇ ئىشلارنى باشقا ۋاقىتتا ئويلاشساڭمۇ ئۈلگۈرىسەن . ھازىر بېرىپ شەھەردىكى گۈزەل سەتەڭ قىزلار بىلەن كۆڭۈل ئاشمىساق بوممايدۇ تېخى، قېنى يۈر...
ئەركىن بىلەن قاسىم بۈرگە شۇنداق قىلىپ شەھەرگە قاراپ يۈرۈپ كەتتى .
گۈلسارە ئۆينىڭ ئالدىغا كېلىپ دەرۋازىنى ئېچىپ ئۆينىڭ ئالدىغا قۇيۇپ قويغان ئىككى خالتا ئوتنى ھويلىغا ئېلىپ كىردى دە . قوتاندىكى تەرەپ- تەرەپتىن مەرەپ كەتكەن قويلارنىڭ ئالدىغا ئاپىرىپ ئوتلارنى قويلارغا سېلىپ بەردى.
گۈلسارە قوتاندىكى ئىشلىرىنى تۈگىتىپ . ئايىمخان بىلەن گۈلگىنەنىڭ تېخىچە قايتىپ كەلمىگەنلىكىدىن كۆڭلىدە سەل پەل خوش بولدى .
- ئۇلار كەلگۈچە تاماقنىمۇ پىشۇرۇۋالاي . بوممىسا يەنە گەپ ئاڭلايدىغان گەپ ئۇ ئۆز ـ ئۆزىگە شۇنداق دېگەندىن كېيىن، قوللىرىنى يۇيۇپ تاماق ئېتىشكە كىرىشىپ كەتتى .
ئارىدىن خېلى ئۇزۇن ۋاقىت ئۆتۈپ ئايىمخان بىلەن گۈلگىنە دەرۋازىدىن كىرىپ كەلدى.
- ئاش بەگەنگە مۇش بە. ئادەمنىڭ بالىسىنى باقساڭ ، ئاغزى بۇرنۇڭنى قان ئېتە، ھايۋاننىڭ بالسىنى باقساڭ ، ئاغزى بۇنۇڭنى ياغ ئېتە دەپ . ۋاي ، مەن نەدە قوياي بۇ يۈزۈمنى، ھۇ نومۇس قىلىشنى بىلمەيدىغان پاسكىنا .گۈلسارە، ھوي گۈلسارە ئايىمخان دەرۋازىدىن شۇنداق دەپ قاقشاپ ۋارقىرىغىنىچە كىرىپ كەلدى .
- ھە ، ئانا . مانا مەن كەلدىم . مېنى چاقىرغانمىدىڭىز؟ نىمىش بولدى ئانا!
- ھۇ نومۇس دېگەننى بىلمەيدىغان . يۈزى قېلىن پاسكىنا . ئالا ئىنەكنىڭ بالىسى چالا قۇيرۇق دەپ . قارا قىلىپ يۈرگەن ئىشىڭنى . تېخى يىگىرمىگە كىرە كىرمەي . خەق بىلەن قوناقلىقتا ئىش پەش تارتىشىپ يۈرۈپسەن! يەنە نىمىش بولدى دەۋاتقىنىنى كۆرمەمدىغان! ۋاي ، مەن مەھەللە كوينىڭ ئالدىدا نەگە قوياي بۇ يۈزۈمنى، سەن يېتىمەكنى باققۇچە ئەينى چاغدىلا باشقىلارغا بېرىۋەتسەم بوپتىكەن . ئايىمخان شۇنداق دەپلا گۈلسارەگە ئېتىلىپ كەلدى .
- زادى نېمە ئىش بولدى ئانا ، مەن نېمە قىپتىمەن ؟
- نېمە قىپتىمەن ؟ كۈندۈزدىن قىلىپ يۈرگەن ئىشىڭنى مېنى بىلمەيدۇ دېمە . مەھەللە كويدىكىلەر ھەممىنى ئېنىق كۆرۈپتۇ . بالدۇرراق دېسەڭ ئەرگە بېرىۋەتسەم دېسەم بولماسمىدى سەن نۇمۇسسىزنى ۋاي ئىسىت ... بۈگۈن مەن ساڭا ئۆزۈمنى بىر كۆرسىتىپ قويمىسام! ئايىمخان شۇنداق دەپ گۈلسارەنىڭ چېچىدىن ئالدى .
- ۋايجان ئاغرىپ كەتتى ئانا چېچىمنى قويۇۋېتىڭ . مەن ھېچ ئىش قىلمىدىم .
- يەنە ھېچ ئىش قىلمىدىم دەيسەنغۇ . تۇرسۇننىڭ ئوغلى ئىليار كاسكى بىلەن تۇرغۇننىڭ قوناقلىقىدا ئىش پەش تارتىپ ، يۈرگىنىڭنى مېنى بىلمەيدۇ دېمە .
- مەن . ... مەن ئانا . بۇ ئۇنداق ئىش ئەمەس .
- نىمە؟ تېنىۋالماقچىمۇ سەن . يۈرە مەن سېنى ئىليار كاسكىنىڭ ئۆيىگە ئاپىراي. ئىككىڭ قوناقلىقتا زادى نېمە ئىش قىلىشتىڭ ؟ بۈگۈن چۇقۇم ئېنىق ئېيىتىش بوممىسا مەن ئىليار كاسكىنى قىزىمغا پوخۇرلۇق قىلدى دەپ، ئەرىز قىلمەن ...
- بۇ، ئىليار ئاكام ئۇنداق ئادەم ئەمەس ئانا . ھەممىنى قىلغان مۇشۇ بۇزۇق! ئۇنى ئازدۇرغان گەپ . ئانىسنىڭ بۇ گپنى ئاڭلىغان گۈلگىنە يۈگۈرۈپ كېلىپ ئارىغا گەپ قىستۇردى .
- ئاۋال بېرىپ زادى نىمىش قىلىشتىڭ گەپنى ئېنىق ئايرىىش، ئاندىن قاغان گەپنى دىيشىمىز! ، ئايىمخان شۇنداق دەپ گۈلسارەنى سۆرەپ ئىليار كاسكىنىڭكىگە ئېلىپ ماڭدى . گۈلگىنەمۇ ئايىمخان بىلەن گۈلسارەنىڭ ئارقىسىدىن ئەگىشىپ ماڭدى.
ئۇلار ھايالشىمايلا ئىليار كاسكىنىڭ ئۆيىگە يېتىپ كەلگەن ئىدى .
ـ تاڭ! تاڭ! تاڭ!
- تىللاخان .ھۇي تىللاخان ما دەرۋازىلىرىنى ئاچسىلا .
- ھە مانا مانا كەلدىم ۋاي ـ ۋۇي نىمىش بوغاندۇ؟
تىللاخان ئالدىراپ كىلىپ دەرۋازىنى ئاچتى.
ـ قېنى كىرىشسىليە ئايىمخان ، نېمە ئىش بولدى، دەرۋازىنى بۇنچىۋالا ئۇرۇپ كەتكۈدەك؟
ـ نېمە ئىش بولاتتى بۇنى ئاۋۇ ئوغۇللىرى ئىليار كاسكىدىن سورىسىلا .
ـ بۇ نېمە دېگەنلىرى ؟
ـ نېمە دېگىنىم بولاتتى تىللاخان، بۈگۈن بازارغا كەتسەم، ماۋۇ يىتىمەك بىلەن، سىلنىڭ ئاۋۇ ئوغۇللىرى قوناقلىقتا ئىش پەش تارتىشىپ رابىيخچامغا تۇتۇلۇپ قاپتۇ ؟
ـ بۇ؟ بۇ قانداق گەپ ؟
ـ بۇ باغۇ شۇنداق گەپ . ئوھۇش ماڭسىلا ئاۋۇ قاغىدىن ئاق كىرپىدىن يۇمشاق ئوغۇللىرىنى چاقىرسىلا .
ـ ئانا، ئىليار ئاكامدا خاتالىق يوق . ھەممىسى مۇشۇ پاسكىنىنىڭ ئىشى .
ـ گۈلگىنە سەن . ...
ـ نېمە ماڭا گېپىڭ بار ئوخشىمامدۇ ؟ ئىليار ئاكامنى ئازدۇرۇپ، ئۇنىڭغا چاپلىشىۋالغىنىڭ يالغانما؟ خىڭ... سىنىڭ ئويۇنىڭنى مىنى بىلمەيدۇ دىمە ...
ـ مىنى ئاچاڭ قاتارىدا كۆرمىسەڭمۇ مەيلى، بىراق بۇ يەردە تۇلا ئاغزىڭغا كەلگەننى جۆيلىمە گۈلگىنە
ـ چاڭ!
-خىڭ... ماڭا گەپ ياندۇرغىدەك بولدۇڭما تېخى، بۈگۈن ساڭا جان كىرىپ قاپتىغۇ، گۈلگىنە نەچچە قەدەم چامداپ كىلىپ گۈلسارەنىڭ كاچىتىغا كەلتۈرۈپ بىر شاپىلاق سالدى.
- سەن! گۈلسارە ئوتتەك قىزىپ ئېچىشۋاتقان مەڭزىنى تۇتقىنىچە كۆزلىردىن مارجاندەك ياشلار ئېقىپ چۈشتى.
ـ ۋاي ـ ۋۇي مەن ئوغلۇمنى چاقراي، بۇنچە قىپ كەتكۈدەك زادى نىمىش بولدى، ئىليار . ھوي ئىليار ئوغلۇم مىيەگە چىقە! .
ـ ھە ، ئانو يامان بى توۋلاپ كەتتىڭيا . نىمىش بولدى ؟
ئىليار كاسكى ھويلىغا چىقىپ، كۆزلىرىدىن ياش قۇيۇلۇۋاتقان گۈلسارەگە كۆزى چۈشتى .
ـ ۋوي ۋوي نېمە ئىش بولۇپ كەتتى مەۋەدە، گۈلسارە نېمىگە يىغلايسەن ؟ ئانا ئۇنىڭغا نىمە بوپتۇ ؟
ـ نېمە بوپتۇ دەپ كەتكىنىنى ؟ نېمە بولاتتى ؟ ئەرگە تەككىسى كەپتۇ! ئايىمخان ئىليار كاسكىغا قاراپ شۇنداق دېدى .
ـ ئەمما ، لېكىن چىرايلىق گەپ قىلىشنى بىلمەيدىغان خوتۇن ئىكەنلا جۇمۇ . ياشقا چوڭ ئىكەن دېمىسەم . ئاغزىمغا بەلەن گەپ كەپتى جىما ...
ـ قارا ، ئوغلۇم . بۈگۈن زادى نېمە ئىش بولدى،
ئايىمخان قوشنام . قىزىم گۈلسارە بىلەن ئوغلىڭىز ئىليار قوناقلىقتا ئىش - پەش تارتىشىپتۇ دەيدۇ .
- قارا ئانا مەن گۈلسارە بىلەن كىچىكىمدىن بىللە ئويناپ چوڭ بولغان . ئۇ مەن چاقچاق قىلىپ ئىش پەش تارتىشىپ يۈرۈيدىغان قىزلار ئەمەس . ناۋادا ئاۋۇ گۈلگىنە سەتەڭ بولغان بولسا ھى، ھى، ھى ...
- ئاڭلىدىڭمۇ ئانا ئىليار ئاكامدا خاتالىق يوق، ئۇ گۈلسارەنى ھەرگىز ياراتمايدۇ . گۈلگىنە ئانىسى ئايىمخاننىڭ يېنىغا كېلىپ بوش ئاۋازدا شۇنداق دېدى .
- قارا ئوغلۇم ، بۇ چاقچاق قىلىدىغان ئىش ئەمەس . ناۋادا گۈلسارە ئىككىڭلار بىر بىرىڭلارنى ياخشى كۆرۈپ، يۈرۈۋاتقان بولساڭلار بىزگە چىرايلىق ئېيتساڭلار بىزمۇ ، بۇ ئىشلارنى ھەل قىلساق بولىدۇ . سەنمۇ كىچىك ئەمەس ، گۈلسارەمۇ شۇ . توي قىلىش يېشىغا يەتسەڭلار تويۇڭلارنى قىلىپ قويساقمۇ بولىدۇ . گۈلسارەمۇ ياخشى قىز بولدى . بۇ گەپلەرنى ئاڭلىغان ئىليار كاسكىنىڭ كۆزلىرى يورۇپ كەتتى . بىراق ئايىمخاننىڭ خۇي پەيلىنى بىلگەچكە ئارتۇق گەپ قىلىپ كۆڭلىدىكىنى ئېيتالمىدى.
- بۇ نېمە دېگەنلىرى تىللاخان مەن تېخى بۇ يىتىمەكنى سىلىنىڭ ئۆيىگە كېلىن قىلىپ بېرىمەن دەپ ئەكەلگىنىم يوق . ئوغۇللىرى ئۇنىڭغا چېقىلدىمۇ يوق ، شۇنى بىلىپ باقاي دەپ كەلدىم .
- ماڭا قارىسىلا ئايىمخان ئاچا . مەن ئۇنداق قىلىقنى ئاۋۇ قىزلىرى گۈلگىنەگە قىلسام قىلىمەنكى ھەرگىز گۈلسارەگە قىلمايمەن . گۈلگىنەنىڭ ئۇ يەر ، بۇ يەرلىرىنى چىمدىپ ئاشۇ ... ھى، ھى، ھى
- ھەي تاز ئاغزىڭنى يۇمغىنە بىردەم . ... تىللاخان ئىليار كاسكىغا قاراپ شۇنداق دېدى .
- ئىليار ئاكا ، ئەمدى قايتىپ كېتەيلى ، مەن بەك قورقۇپ كېتىۋاتىمەن .
- ۋاي ۋۇي ، مەن بار يەردە نېمىدىن قورقىسەن دەيمەن يۈرە قايتساق قايتتۇق . ئىليار كاسكى خالتىنى ئۆشنىسىگە ئارتقىنىچە قوناقلىقتىن سىرتقا قاراپ ماڭدى .
ئۇ قوناقلىنىڭ قىرىغا چىقىپ .
- قارا گۈلسارە ، بۇ ئىككى خالتا ئوتنى سەن ئۆيگە كۆتۈرۈپ ئېلىپ كېتەلمەيسەن ، شۇڭا مەن ساڭا ئاپىرىشىپ بېرەي .
- بولمايدۇ . خەق كۆرۈپ قالسا سۆز چۆچەك قىلىشىدۇ!
- مەن ساڭا ئىككىمىز بىللە كېتەيلى دەۋاتمايمەن ئوتنى ئاپىرىپ بېرەي دەۋاتىمەن . مەن ئوتنى ئېلىپ بىرىپ ئىشىكىڭنىڭ ئالدىغا قويۇپ قويىمەن .
- ناۋادا ئانام كېلىپ قالسا . ...
- خاتىرجەم بول! ، ئۇ سېنىڭ دەللال ئاناڭ ھېلىقى ئەركە نايناق مىكىجىننى ئېلىپ بازارغا كەتتى . مەن ئۇلارنىڭ بازار تەرەپكە كەتكەنلىكىنى ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆردۈم . ھازىر قايتىپ كېلىشى مۇمكىن ئەمەس . سەن مۇشۇ يەردە بىردەم ئېلىۋېلىپ ئاندىن ئۆيۈڭگە بارساڭمۇ ئۈلگۈرىسەن .
- شۇنداق ، قىلساق بولامۇ؟
- بولمايدىغان نەرى با بۇ مېنىڭ ساڭا قىلغان ياردىمىم بولۇپ قاسۇن.
- ماقۇل ئەمىسە . رەھمەت ساڭا ئىليار ئاكا .
ـ گۈلسارە ماڭا رەھمەت ئېيىتمىساڭمۇ بولىدۇ، ئىككىمز دوس تۇرساق...
ئىليار كاسكى شۇنداق دەپ . ئوتنى ئۆشنىسىگە ئارتتى دە گۈلسارەنىڭ ئۆيى تەرەپكە قاراپ يۈرۈپ كەتتى .
رابىخان بولسا ئوغرىلىقچە ئىليار كاسكىنىڭ گۈلسارەگە دېگەن گېپىنى ئەينەن ئاڭلاپ تۇرغان ئىدى .
گۈلسارە قىر تۆپىدە بىر ئاز ئولتۇرغاندىن كېيىن . كۈننىڭ خېلى بىر يەرگە بېرىپ قالغانلىقىنى ھېس قىلدى بولغاي ئورنىدىن تۇرۇپ ئۆي تەرەپكە ماڭدى .
گۈلسارە ئۆيگە يېقىن تۆت دوقمۇشقا كەلگەندە . ئۇنىڭ ئالدىغا قاسىم بۈرگە ئۇچرىدى . قاسىم بۈرگە مەھەللىدىكى بايلارنىڭ بىرى بولۇپ . ئۇنىڭ بۈرگىگە ئوخشاش ھەممە يەردە چېپىپ يۈرگىنىدىنمۇ ئەيتاۋۇر مەھەللە كويدىكىلەر ئۇنى قاسىم بۈرگە دەپ ئاتىشاتتى، ئۇنىڭغا بۇ لەقەم سىڭىپ قالغاچقىمۇ ئۇنىڭ بۇ لەقەمنى ئاڭلىغاندا ئاچچىقى كەلمەيتتى .
قاسىم تۆت كوچا ئېغىزىدا ماشىنىسىنى توختىتىپ قويۇپ . مەھەللىدىكى دۇكاندىن چىقىۋاتقان بولۇپ، ئەمدى ماشىنىغا چىقاي دەپ ئۆزىدىن سەل يىراقتا كېلىۋاتقان گۈلسارەگە كۆزى چۈشتى .
- ھەي ، مۇشۇ كاساپەتنىزە مەھەللىنىڭ بىردىنبىر گۈلى دېسەك ھەرگىزمۇ ئارتۇق كەتمەيدۇ . قاسىم بۈرگە شۇ سۆزلەرنى ئۆزـ ئۆزىگە دەۋېتىپ كۆزلىرىدىن ، شەھۋەت ئۇچقۇنى چاقناپ ئۆتتى .
ئۇ كۆز ئالدىدىن ئۆتۈپ كېتىۋاتقان گۈلسارەگە قاراپ تاماكىسىنى قاتتىق بىرنى شورىۋېتىپ يەرگە تاشلىدى دە ، ئۇنى كۈچەپ دەسسەپ ئېزىۋەتكەندىن كېيىن ماشىنىسىغا چىقتى.
ماشىنىدا ئۇنىڭ يېقىن دوستى ئەركىن ئولتۇراتتى . ئۇ قاسىم بۈركۈنىڭ بۇ تۇرقىنى كۆرۈپ سورىدى .
ـ ۋوي ئاداش . ساڭا بىرە ئىش بوممىغاندۇ؟
ـ خىڭ ... ياقەي . مەھەللىمىزنىڭ تۇمۇچۇقىنى كۆرۈپ كەيپىياتىم سەل بۇزۇلۇپ قالدى شۇ .
ـ ئاۋۇ قىزنى دەمسەن .
ـ شۇنداق!
ـ چىرايىغۇ خېلى بولىدىكەن . بىراق شەھەرنىڭ گۈزەللىرىگە يەتمەيدىكەن جۇمۇ . ياسىنىشلىرى مەتولا...
ـ چىك ... ئا سەن نېمىنى بىلەتتىڭ! نۇقسان تېپىلمايدىغان قىز ئۇ، كاساپەتنىڭ مىنىڭ قۇلۇمغا چۈشمەي تۇرۇپ ئەرگە تىگىپ كىتىشىدىن بەك ئەنسىرەيمەن ...
ـ ئەمىسە خۇتۇنلۇققا ئاساڭلا بوممىدىمۇ، ھا، ھا، ھا.
ـ ئۇچۇ خوتۇن بولۇشقا يارىمايدۇ ؟ ئائىلىسى نامرات . ئاتا ئانىسىنىڭمۇ تايىنى يوق! مەن ئېلىشنى خالىغان تەقدىردىمۇ ئۆيدىكىلەرنىڭ قوشۇلۇشى مۇمكىن ئەمەس . ئۇنىڭ ئۈستىگە . شەھەرگە ئاپىرىپ ئۇنى خوتۇن قىلىمەن دەپ ئولتۇرسام ، مېنىڭ يۈزۈمگىمۇ سەت ئەمەسمۇ .
ـ ئۇ دېگىنىڭمۇ توغرا .
ـ ئامال قىلىپ ئۇ ئەرگە تېگىشتىن بۇرۇن . ئۆزۈمنىڭ قىلۋالسام ياخشى بولاتتى. قاسىم بۈرگە شۇلارنى دەپ بىر نېمىلەرنى خىيال قىلىدى.
ـ ھە، ھە ، بولدى ئاداش ، ھازىر بۇلانى قوي! بىز ماڭايلى ھازىر مۇھىم ئىشىمىز بار ، بۇ ئىشلارنى باشقا ۋاقىتتا ئويلاشساڭمۇ ئۈلگۈرىسەن . ھازىر بېرىپ شەھەردىكى گۈزەل سەتەڭ قىزلار بىلەن كۆڭۈل ئاشمىساق بوممايدۇ تېخى، قېنى يۈر...
ئەركىن بىلەن قاسىم بۈرگە شۇنداق قىلىپ شەھەرگە قاراپ يۈرۈپ كەتتى .
گۈلسارە ئۆينىڭ ئالدىغا كېلىپ دەرۋازىنى ئېچىپ ئۆينىڭ ئالدىغا قۇيۇپ قويغان ئىككى خالتا ئوتنى ھويلىغا ئېلىپ كىردى دە . قوتاندىكى تەرەپ- تەرەپتىن مەرەپ كەتكەن قويلارنىڭ ئالدىغا ئاپىرىپ ئوتلارنى قويلارغا سېلىپ بەردى.
گۈلسارە قوتاندىكى ئىشلىرىنى تۈگىتىپ . ئايىمخان بىلەن گۈلگىنەنىڭ تېخىچە قايتىپ كەلمىگەنلىكىدىن كۆڭلىدە سەل پەل خوش بولدى .
- ئۇلار كەلگۈچە تاماقنىمۇ پىشۇرۇۋالاي . بوممىسا يەنە گەپ ئاڭلايدىغان گەپ ئۇ ئۆز ـ ئۆزىگە شۇنداق دېگەندىن كېيىن، قوللىرىنى يۇيۇپ تاماق ئېتىشكە كىرىشىپ كەتتى .
ئارىدىن خېلى ئۇزۇن ۋاقىت ئۆتۈپ ئايىمخان بىلەن گۈلگىنە دەرۋازىدىن كىرىپ كەلدى.
- ئاش بەگەنگە مۇش بە. ئادەمنىڭ بالىسىنى باقساڭ ، ئاغزى بۇرنۇڭنى قان ئېتە، ھايۋاننىڭ بالسىنى باقساڭ ، ئاغزى بۇنۇڭنى ياغ ئېتە دەپ . ۋاي ، مەن نەدە قوياي بۇ يۈزۈمنى، ھۇ نومۇس قىلىشنى بىلمەيدىغان پاسكىنا .گۈلسارە، ھوي گۈلسارە ئايىمخان دەرۋازىدىن شۇنداق دەپ قاقشاپ ۋارقىرىغىنىچە كىرىپ كەلدى .
- ھە ، ئانا . مانا مەن كەلدىم . مېنى چاقىرغانمىدىڭىز؟ نىمىش بولدى ئانا!
- ھۇ نومۇس دېگەننى بىلمەيدىغان . يۈزى قېلىن پاسكىنا . ئالا ئىنەكنىڭ بالىسى چالا قۇيرۇق دەپ . قارا قىلىپ يۈرگەن ئىشىڭنى . تېخى يىگىرمىگە كىرە كىرمەي . خەق بىلەن قوناقلىقتا ئىش پەش تارتىشىپ يۈرۈپسەن! يەنە نىمىش بولدى دەۋاتقىنىنى كۆرمەمدىغان! ۋاي ، مەن مەھەللە كوينىڭ ئالدىدا نەگە قوياي بۇ يۈزۈمنى، سەن يېتىمەكنى باققۇچە ئەينى چاغدىلا باشقىلارغا بېرىۋەتسەم بوپتىكەن . ئايىمخان شۇنداق دەپلا گۈلسارەگە ئېتىلىپ كەلدى .
- زادى نېمە ئىش بولدى ئانا ، مەن نېمە قىپتىمەن ؟
- نېمە قىپتىمەن ؟ كۈندۈزدىن قىلىپ يۈرگەن ئىشىڭنى مېنى بىلمەيدۇ دېمە . مەھەللە كويدىكىلەر ھەممىنى ئېنىق كۆرۈپتۇ . بالدۇرراق دېسەڭ ئەرگە بېرىۋەتسەم دېسەم بولماسمىدى سەن نۇمۇسسىزنى ۋاي ئىسىت ... بۈگۈن مەن ساڭا ئۆزۈمنى بىر كۆرسىتىپ قويمىسام! ئايىمخان شۇنداق دەپ گۈلسارەنىڭ چېچىدىن ئالدى .
- ۋايجان ئاغرىپ كەتتى ئانا چېچىمنى قويۇۋېتىڭ . مەن ھېچ ئىش قىلمىدىم .
- يەنە ھېچ ئىش قىلمىدىم دەيسەنغۇ . تۇرسۇننىڭ ئوغلى ئىليار كاسكى بىلەن تۇرغۇننىڭ قوناقلىقىدا ئىش پەش تارتىپ ، يۈرگىنىڭنى مېنى بىلمەيدۇ دېمە .
- مەن . ... مەن ئانا . بۇ ئۇنداق ئىش ئەمەس .
- نىمە؟ تېنىۋالماقچىمۇ سەن . يۈرە مەن سېنى ئىليار كاسكىنىڭ ئۆيىگە ئاپىراي. ئىككىڭ قوناقلىقتا زادى نېمە ئىش قىلىشتىڭ ؟ بۈگۈن چۇقۇم ئېنىق ئېيىتىش بوممىسا مەن ئىليار كاسكىنى قىزىمغا پوخۇرلۇق قىلدى دەپ، ئەرىز قىلمەن ...
- بۇ، ئىليار ئاكام ئۇنداق ئادەم ئەمەس ئانا . ھەممىنى قىلغان مۇشۇ بۇزۇق! ئۇنى ئازدۇرغان گەپ . ئانىسنىڭ بۇ گپنى ئاڭلىغان گۈلگىنە يۈگۈرۈپ كېلىپ ئارىغا گەپ قىستۇردى .
- ئاۋال بېرىپ زادى نىمىش قىلىشتىڭ گەپنى ئېنىق ئايرىىش، ئاندىن قاغان گەپنى دىيشىمىز! ، ئايىمخان شۇنداق دەپ گۈلسارەنى سۆرەپ ئىليار كاسكىنىڭكىگە ئېلىپ ماڭدى . گۈلگىنەمۇ ئايىمخان بىلەن گۈلسارەنىڭ ئارقىسىدىن ئەگىشىپ ماڭدى.
ئۇلار ھايالشىمايلا ئىليار كاسكىنىڭ ئۆيىگە يېتىپ كەلگەن ئىدى .
ـ تاڭ! تاڭ! تاڭ!
- تىللاخان .ھۇي تىللاخان ما دەرۋازىلىرىنى ئاچسىلا .
- ھە مانا مانا كەلدىم ۋاي ـ ۋۇي نىمىش بوغاندۇ؟
تىللاخان ئالدىراپ كىلىپ دەرۋازىنى ئاچتى.
ـ قېنى كىرىشسىليە ئايىمخان ، نېمە ئىش بولدى، دەرۋازىنى بۇنچىۋالا ئۇرۇپ كەتكۈدەك؟
ـ نېمە ئىش بولاتتى بۇنى ئاۋۇ ئوغۇللىرى ئىليار كاسكىدىن سورىسىلا .
ـ بۇ نېمە دېگەنلىرى ؟
ـ نېمە دېگىنىم بولاتتى تىللاخان، بۈگۈن بازارغا كەتسەم، ماۋۇ يىتىمەك بىلەن، سىلنىڭ ئاۋۇ ئوغۇللىرى قوناقلىقتا ئىش پەش تارتىشىپ رابىيخچامغا تۇتۇلۇپ قاپتۇ ؟
ـ بۇ؟ بۇ قانداق گەپ ؟
ـ بۇ باغۇ شۇنداق گەپ . ئوھۇش ماڭسىلا ئاۋۇ قاغىدىن ئاق كىرپىدىن يۇمشاق ئوغۇللىرىنى چاقىرسىلا .
ـ ئانا، ئىليار ئاكامدا خاتالىق يوق . ھەممىسى مۇشۇ پاسكىنىنىڭ ئىشى .
ـ گۈلگىنە سەن . ...
ـ نېمە ماڭا گېپىڭ بار ئوخشىمامدۇ ؟ ئىليار ئاكامنى ئازدۇرۇپ، ئۇنىڭغا چاپلىشىۋالغىنىڭ يالغانما؟ خىڭ... سىنىڭ ئويۇنىڭنى مىنى بىلمەيدۇ دىمە ...
ـ مىنى ئاچاڭ قاتارىدا كۆرمىسەڭمۇ مەيلى، بىراق بۇ يەردە تۇلا ئاغزىڭغا كەلگەننى جۆيلىمە گۈلگىنە
ـ چاڭ!
-خىڭ... ماڭا گەپ ياندۇرغىدەك بولدۇڭما تېخى، بۈگۈن ساڭا جان كىرىپ قاپتىغۇ، گۈلگىنە نەچچە قەدەم چامداپ كىلىپ گۈلسارەنىڭ كاچىتىغا كەلتۈرۈپ بىر شاپىلاق سالدى.
- سەن! گۈلسارە ئوتتەك قىزىپ ئېچىشۋاتقان مەڭزىنى تۇتقىنىچە كۆزلىردىن مارجاندەك ياشلار ئېقىپ چۈشتى.
ـ ۋاي ـ ۋۇي مەن ئوغلۇمنى چاقراي، بۇنچە قىپ كەتكۈدەك زادى نىمىش بولدى، ئىليار . ھوي ئىليار ئوغلۇم مىيەگە چىقە! .
ـ ھە ، ئانو يامان بى توۋلاپ كەتتىڭيا . نىمىش بولدى ؟
ئىليار كاسكى ھويلىغا چىقىپ، كۆزلىرىدىن ياش قۇيۇلۇۋاتقان گۈلسارەگە كۆزى چۈشتى .
ـ ۋوي ۋوي نېمە ئىش بولۇپ كەتتى مەۋەدە، گۈلسارە نېمىگە يىغلايسەن ؟ ئانا ئۇنىڭغا نىمە بوپتۇ ؟
ـ نېمە بوپتۇ دەپ كەتكىنىنى ؟ نېمە بولاتتى ؟ ئەرگە تەككىسى كەپتۇ! ئايىمخان ئىليار كاسكىغا قاراپ شۇنداق دېدى .
ـ ئەمما ، لېكىن چىرايلىق گەپ قىلىشنى بىلمەيدىغان خوتۇن ئىكەنلا جۇمۇ . ياشقا چوڭ ئىكەن دېمىسەم . ئاغزىمغا بەلەن گەپ كەپتى جىما ...
ـ قارا ، ئوغلۇم . بۈگۈن زادى نېمە ئىش بولدى،
ئايىمخان قوشنام . قىزىم گۈلسارە بىلەن ئوغلىڭىز ئىليار قوناقلىقتا ئىش - پەش تارتىشىپتۇ دەيدۇ .
- قارا ئانا مەن گۈلسارە بىلەن كىچىكىمدىن بىللە ئويناپ چوڭ بولغان . ئۇ مەن چاقچاق قىلىپ ئىش پەش تارتىشىپ يۈرۈيدىغان قىزلار ئەمەس . ناۋادا ئاۋۇ گۈلگىنە سەتەڭ بولغان بولسا ھى، ھى، ھى ...
- ئاڭلىدىڭمۇ ئانا ئىليار ئاكامدا خاتالىق يوق، ئۇ گۈلسارەنى ھەرگىز ياراتمايدۇ . گۈلگىنە ئانىسى ئايىمخاننىڭ يېنىغا كېلىپ بوش ئاۋازدا شۇنداق دېدى .
- قارا ئوغلۇم ، بۇ چاقچاق قىلىدىغان ئىش ئەمەس . ناۋادا گۈلسارە ئىككىڭلار بىر بىرىڭلارنى ياخشى كۆرۈپ، يۈرۈۋاتقان بولساڭلار بىزگە چىرايلىق ئېيتساڭلار بىزمۇ ، بۇ ئىشلارنى ھەل قىلساق بولىدۇ . سەنمۇ كىچىك ئەمەس ، گۈلسارەمۇ شۇ . توي قىلىش يېشىغا يەتسەڭلار تويۇڭلارنى قىلىپ قويساقمۇ بولىدۇ . گۈلسارەمۇ ياخشى قىز بولدى . بۇ گەپلەرنى ئاڭلىغان ئىليار كاسكىنىڭ كۆزلىرى يورۇپ كەتتى . بىراق ئايىمخاننىڭ خۇي پەيلىنى بىلگەچكە ئارتۇق گەپ قىلىپ كۆڭلىدىكىنى ئېيتالمىدى.
- بۇ نېمە دېگەنلىرى تىللاخان مەن تېخى بۇ يىتىمەكنى سىلىنىڭ ئۆيىگە كېلىن قىلىپ بېرىمەن دەپ ئەكەلگىنىم يوق . ئوغۇللىرى ئۇنىڭغا چېقىلدىمۇ يوق ، شۇنى بىلىپ باقاي دەپ كەلدىم .
- ماڭا قارىسىلا ئايىمخان ئاچا . مەن ئۇنداق قىلىقنى ئاۋۇ قىزلىرى گۈلگىنەگە قىلسام قىلىمەنكى ھەرگىز گۈلسارەگە قىلمايمەن . گۈلگىنەنىڭ ئۇ يەر ، بۇ يەرلىرىنى چىمدىپ ئاشۇ ... ھى، ھى، ھى
- ھەي تاز ئاغزىڭنى يۇمغىنە بىردەم . ... تىللاخان ئىليار كاسكىغا قاراپ شۇنداق دېدى .